Backgammon

Mục tiêu

Trong Backgammon, bạn cần đưa cả 15 quân của mình về sân nhà rồi rút quân (đưa quân ra khỏi bàn cờ). Người đầu tiên rút hết quân sẽ thắng.

Bàn cờ Backgammon

Bàn cờ có 24 hình tam giác gọi là ô, đánh số từ 1 đến 24. Các ô được chia thành bốn khu vực, mỗi khu vực gồm sáu ô:

• Sân nhà của bạn — các ô 1–6 (phía dưới bên phải)
• Sân ngoài của bạn — các ô 7–12 (phía dưới bên trái)
• Sân ngoài của đối thủ — các ô 13–18 (phía trên bên trái)
• Sân nhà của đối thủ — các ô 19–24 (phía trên bên phải)

Một dải nổi chạy dọc giữa bàn cờ, gọi là thanh giữa, ngăn cách sân nhà với sân ngoài. Bàn cờ còn có khay rút quân để đặt những quân đã được rút ra.

Vị trí ban đầu

Mỗi người bắt đầu với 15 quân, xếp theo một bố cục cố định:

• 2 quân ở ô 24 của bạn (sân nhà của đối thủ)
• 5 quân ở ô 13 của bạn (sân ngoài của đối thủ)
• 3 quân ở ô 8 của bạn (sân ngoài của bạn)
• 5 quân ở ô 6 của bạn (sân nhà của bạn)

Hai bên xếp quân giống hệt nhau nhưng đối xứng. Trắng đi từ các ô số nhỏ về phía các ô số lớn, còn Đen đi từ các ô số lớn về phía các ô số nhỏ.

Gieo xúc xắc

Đầu mỗi lượt, bạn gieo hai viên xúc xắc. Số trên xúc xắc cho biết bạn được đi quân bao nhiêu ô. Mỗi viên xúc xắc là một nước đi riêng — bạn có thể đi một quân theo cả hai số, hoặc đi hai quân khác nhau, mỗi quân theo một số.

Khi đến lượt, bạn bấm vào bàn cờ hoặc bấm nút gieo xúc xắc. Kết quả sẽ hiện ở giữa bàn cờ.

Đi quân

Sau khi gieo, bạn đi quân tiến lên dọc theo các ô, đúng với số trên xúc xắc. Các luật chính gồm:

• Mỗi viên xúc xắc là một nước đi riêng. Nếu gieo được 5 và 3, bạn phải đi một nước đúng 5 ô và một nước đúng 3 ô (không phải một nước 8 ô).
• Bạn có thể dùng cả hai số cho một quân bằng cách đi 5 rồi 3 (hoặc 3 rồi 5), miễn là ô dừng chân ở giữa cũng là ô được phép đi vào.
• Bạn có thể chia hai số cho hai quân khác nhau.
• Bạn phải dùng cả hai số nếu có thể. Nếu chỉ dùng được một số, bạn phải đi số lớn hơn nếu có thể.

Được đi vào ô nào

Bạn có thể đi quân vào một ô nếu ô đó:

• Còn trống (không có quân nào)
• Có quân của chính bạn (xếp chồng bao nhiêu quân cũng được)
• Chỉ có đúng một quân của đối thủ (đây là nước “đá” — xem bên dưới)

Bạn không thể đi vào ô có từ hai quân của đối thủ trở lên. Ô như vậy gọi là ô bị chặn.

Gieo ra đôi

Nếu hai viên xúc xắc ra cùng một số (ví dụ đôi 4), bạn được đi bốn nước theo số đó thay vì hai. Đây có thể là một lần gieo rất lợi hại, vì bạn đưa được quân đi xa chỉ trong một lượt.

Đá quân và thanh giữa

Đá quân lẻ

Một quân đứng một mình trên một ô gọi là quân lẻ. Nếu bạn đi vào ô có quân lẻ của đối thủ, quân đó bị đá và phải lên thanh giữa (dải nổi ở giữa bàn cờ).

Vào lại bàn từ thanh giữa

Quân trên thanh giữa phải vào lại bàn cờ trước, rồi bạn mới được đi các nước khác. Muốn vào lại, bạn phải gieo được số ứng với một ô chưa bị chặn trong sân nhà của đối thủ (với người có quân trên thanh giữa, đó là các ô 1–6).

Nếu không vào lại được (vì mọi ô có thể vào đều bị chặn), bạn mất lượt.

Rút quân

Khi cả 15 quân của bạn đã về sân nhà (các ô 1–6), bạn có thể bắt đầu rút quân. Đây là cách để bạn thắng trận.

Cách rút quân

• Gieo xúc xắc rồi rút quân ở những ô ứng với số trên xúc xắc. Ví dụ, nếu gieo được 4, bạn có thể rút một quân ở ô 4.
• Nếu ô ứng với số trên xúc xắc không có quân, bạn phải đi một quân ở ô cao hơn thay vì rút quân.
• Nếu các ô cao hơn không còn quân nào, bạn được rút một quân ở ô cao nhất đang có quân.
• Bạn phải dùng cả hai số nếu có thể. Bạn có thể rút một quân và đi một quân khác, hoặc rút hai quân.

Cách thắng

Người đầu tiên rút hết 15 quân sẽ thắng. Nếu đến lúc bạn rút xong mà đối thủ chưa rút được quân nào, đó là thắng gammon (một chiến thắng đậm hơn). Nếu đối thủ không những chưa rút quân nào mà vẫn còn quân trên thanh giữa hoặc trong sân nhà của bạn, đó là thắng backgammon.

Mẹo chiến lược

Chiếm ô (dựng tường)

Hãy cố đặt từ hai quân trở lên trên cùng một ô. Như vậy bạn có một ô đã chiếm mà đối thủ không thể đi vào. Nhiều ô đã chiếm liền nhau tạo thành một bức tường (gọi là hàng rào) chặn đường tiến của đối thủ.

Đừng để quân lẻ

Tránh để quân đứng một mình (quân lẻ) ở chỗ đối thủ có thể đá. Bị đá lên thanh giữa là một bước lùi lớn, vì bạn mất nhịp khi phải đưa quân vào lại bàn.

Sớm đưa quân phía sau lên

Hai quân xuất phát sâu trong sân nhà của đối thủ (ô 24) là những quân dễ gặp nguy hiểm nhất. Có cơ hội thì hãy đưa chúng tiến lên, nhất là khi gieo được số lớn.

Kiểm soát ô 5 và ô sát thanh giữa (ô 7)

Đây là những ô đáng chiếm nhất. Chiếm được ô 5 giúp sân nhà của bạn vững chắc, còn chiếm ô 7 (ô sát thanh giữa) giúp nhốt quân đối thủ phía sau hàng rào của bạn.

Dẫn trước thì tập trung đua

Nếu bạn đang dẫn trước rõ ràng trong thế đua (quân của bạn gần sân nhà hơn), hãy tập trung tiến quân thật nhanh thay vì dựng những hàng rào cầu kỳ.

Câu hỏi thường gặp

Nếu không đi được thì sao?

Nếu đã gieo xúc xắc mà không có nước đi hợp lệ nào (mọi ô đích đều bị chặn), bạn mất lượt. Tình huống này gọi là bị kẹt (tiếng Anh: fanned hoặc dancing).

Có được chọn không đi quân không?

Không. Nếu có nước đi hợp lệ, bạn bắt buộc phải đi. Nếu chỉ dùng được một trong hai số, bạn phải dùng số lớn hơn nếu có thể.

Nếu gieo xúc xắc khi đối thủ chưa đi xong thì sao?

Mỗi người chỉ gieo xúc xắc trong lượt của mình. Hãy chờ đối thủ đi xong tất cả các nước rồi mới gieo.

Phiên bản này khác gì các biến thể Backgammon khác?

Đây là Backgammon tiêu chuẩn (còn gọi là short backgammon). Các biến thể khác như Nackgammon, Acey-deucey và Tavla có vị trí ban đầu khác hoặc có luật đặc biệt.

Tóm tắt

Backgammon kết hợp may mắn (kết quả gieo xúc xắc) với chiến lược (chọn quân nào để đi). Gieo xúc xắc, đưa quân tiến về sân nhà và rút hết quân trước đối thủ. Tránh để quân lẻ, chiếm những ô vững chắc và dùng khéo những lần gieo ra đôi. Chơi nhiều rồi, bạn sẽ dần có cảm giác khi nào nên chơi chắc và khi nào nên mạo hiểm.